Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիության մասին օրենքի նախագիծ

«Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիության մասին» օրենքի նախագիծ.

ՆԱԽԱԳԻԾ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔ

«Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիության մասին».

Գլուխ 1. Ընդհանուր դրույթներ

Հոդված 1. Կարգավորման առարկա

1. Սույն օրենքը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիության իրավական կարգավիճակը, դրա տրամադրման հիմքերն ու կարգը, Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձի իրավունքների, երաշխիքների և պարտականությունների շրջանակը, այդ կարգավիճակը մերժելու, դադարեցնելու և կորցնելու հիմքերը:

2. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիությունը քաղաքացիություն չէ, այլ ստեղծում է անձի հատուկ հասարակական-իրավական կապ Հայաստանի Հանրապետության հետ՝ ապահովելով իրավական պաշտպանության և ինտեգրման բարձր մակարդակ։

Հոդված 2. Հիմնական հասկացություններ

1) Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն՝ Հայաստանի Հանրապետության հետ անձի երկարաժամկետ կապի հատուկ պաշտպանված կարգավիճակ.

2) հատուկ քաղաքացիության անձնագիր՝ Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձի ինքնությունը և կարգավիճակը ճանաչող և նրա ճամփորդական փաստաթուղթը միջազգային իրավունքով և նպատակակետ պետության օրենսդրությամբ թույլատրված դեպքերում և սահմաններում փաստաթուղթ.

3) լիազորված մարմին՝ դիմումների ընդունման և նախնական քննարկման համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած պետական ​​մարմին:

Հոդված 3. Կարգավիճակ շնորհելու հիմքերը

1. Հատուկ քաղաքացիություն շնորհելու մասին դիմում ներկայացնելու իրավունք ունի օտարերկրյա քաղաքացին կամ քաղաքացիություն չունեցող անձը, որը.

1) լրացել է տասնութ տարին.

2) հայտը ներկայացնելուն անմիջապես նախորդող տասներկու ամիսների ընթացքում օրինականորեն բնակվել է Հայաստանի Հանրապետությունում առնվազն 183 օր.

3) կայուն փաստացի կապ ունի Հայաստանի Հանրապետության հետ՝ հաստատված հետևյալ հանգամանքներից մեկով կամ մի քանիսով.

ա) Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային, ձեռնարկատիրական, մասնագիտական ​​կամ գիտական ​​գործունեությունը.

բ) ընտանեկան կապերը Հայաստանի Հանրապետությունում օրինական բնակվող անձանց հետ.

գ) ուսումնական, մշակութային, փորձագիտական, սոցիալական կամ բարեգործական գործունեություն.

դ) մարդասիրական խոցելիության առկայություն, որը կապված է ծագման պետության հետ փաստաթղթային և իրավական հաղորդակցության անվտանգ պահպանման անկարողության հետ.

4) ունի բնակելի տարածքներ և ապրուստի միջոցներ կամ հաստատված անվտանգություն.

5) ստորագրում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխանելու պարտավորություն.

Հոդված 4. Կարգավիճակի տեւողությունը

1. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիությունը տրվում է հինգ տարի ժամկետով:

2. Նշված կարգավիճակը կարող է երկարաձգվել հետագա հինգ տարի ժամկետով, եթե անձի փաստացի կապը պահպանվի Հայաստանի Հանրապետության հետ, և չկան մերժման կամ դադարեցման հիմքեր։

Հոդված 5. Իրավասու մարմինները և որոշումների կայացումը

1. Դիմումը ներկայացվում է անձամբ լիազոր մարմին:

2. Լիազոր մարմինը ստուգում է ներկայացված փաստաթղթերը, կազմում եզրակացություն և ներկայացնում հատուկ քաղաքացիություն տրամադրելու կամ մերժելու վերաբերյալ:

3. Հատուկ քաղաքացիություն շնորհելու մասին որոշումը կայացնում է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, եթե օրենքով այլ կարգ սահմանված չէ։

Գլուխ 2. Իրավունքներ, երաշխիքներ և սահմանափակումներ

Հոդված 6. Իրավունքների շրջանակը

1. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձն իրավունք ունի.

1) ազատ ապրել Հայաստանի Հանրապետությունում.

2) մուտք գործել Հայաստանի Հանրապետություն առանց մուտքի վիզա ստանալու և երաշխավորված է վերադառնալ Հայաստանի Հանրապետություն.

3) առանց առանձին աշխատանքի թույլտվության իրականացնել աշխատանքային և ձեռնարկատիրական գործունեություն.

4) բացել բանկային հաշիվներ, օգտվել ֆինանսական ծառայություններից, գործարքներ կնքել, ձեռք բերել գույք և իրականացնել այլ գործունակություն Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող անձանցից ոչ պակաս բարենպաստ պայմաններով.

5) օգտվել կրթական համակարգից, առողջապահական և սոցիալական ծառայություններից՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենքներով սահմանված չափով.

6) ստանալ հատուկ քաղաքացիության անձնագիր.

7) ստանալ Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությունը միջազգային իրավունքի սահմաններում.

8) օրենքով սահմանված կարգով դիմել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու համար:

2. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենքների պաշտպանության ներքո և կրում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում մշտապես և օրինական կերպով բնակվող անձանց համար Հայաստանի Հանրապետության օրենքներով սահմանված պատասխանատվությունը, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:

Հոդված 7. Սահմանափակումներ

1. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձը ընտրելու, ընտրվելու և հանրաքվեի մասնակցելու իրավունք չունի։

2. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձը չի կարող զբաղեցնել հանրային ծառայության պաշտոններ, որոնց համար Սահմանադրությունը կամ օրենքը պահանջում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն։

3. Կուսակցություններին Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձի մասնակցության հարցը կարգավորվում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ և օրենքով:

4. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձը ենթակա չէ պարտադիր զինվորական ծառայության, եթե այլ բան ուղղակիորեն սահմանված չէ օրենքով:

Հոդված 8. Հատուկ քաղաքացիության անձնագիր

1. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձին տրվում է հատուկ քաղաքացիության անձնագիր:

2. Նշված փաստաթուղթը հաստատում է անձի ինքնությունը և կարգավիճակը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում և օգտագործվում է միջազգային ճանապարհորդության համար, եթե դա թույլատրված է միջազգային իրավունքով և նպատակակետ պետության օրենսդրությամբ:

3. Հայաստանի Հանրապետությունը երաշխավորում է նման փաստաթղթի ընդունումը Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու համար:

Հոդված 9. Ընտանիքի վերամիավորում

Ամուսինը, անչափահաս երեխաները, ինչպես նաև ընտանիքի այլ անդամները, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած դեպքերում, իրավունք ունեն պարզեցված կարգով կացության ածանցյալ կարգավիճակ ստանալու:

Հոդված 10. Ճանապարհ դեպի քաղաքացիություն

1. Մինչև հատուկ քաղաքացիություն ստանալը անձի՝ Հայաստանի Հանրապետությունում օրինական բնակության ժամանակը և նշված կարգավիճակում անցկացրած ժամանակը հաշվվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ բնակության ժամանակահատվածում։

2. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձն իրավունք ունի Հայաստանի Հանրապետության օրինական բնակության ընդհանուր եռամյա ժամկետը լրանալուց հետո պարզեցված ձևով դիմում ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու համար, եթե տիրապետում է հայերենին և ծանոթ է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը:

Գլուխ 3. Մերժում, դադարեցում, բողոքարկում

Հոդված 11. Մերժման հիմքերը

Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն տալը կարող է մերժվել, եթե՝

1) ներկայացվել են կեղծ տեղեկություններ կամ կեղծ փաստաթղթեր.

2) անձը վտարվել է Հայաստանի Հանրապետությունից կամ զրկվել է կացության կարգավիճակից և որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվանից անցել է երեք տարուց պակաս.

3) անձը ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար ունի չմարված կամ չմարված դատվածություն.

4) առկա են հավաստի տեղեկություններ Հայաստանի Հանրապետության պետական ​​անվտանգության, սահմանադրական կարգի, տարածքային ամբողջականության կամ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված անձի գործունեության մասին.

5) առկա են ահաբեկչության, մարդկանց թրաֆիքինգի, բռնի ծայրահեղականության կամ առանձնապես վտանգավոր անդրազգային հանցավոր գործունեության մեջ ներգրավվածության հավաստի ապացույցներ:

Հոդված 12. Կարգավիճակի դադարեցումը

1. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիությունը դադարում է.

1) անձի խնդրանքով.

2) Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ձեռք բերելու ժամանակ.

3) կեղծ տեղեկությունների կամ կեղծ փաստաթղթերի հիման վրա կարգավիճակ ստանալու փաստը հաստատելիս.

4) սույն օրենքի 11-րդ հոդվածի 3-5-րդ կետերով նախատեսված հիմքերի առաջացման կամ հայտնաբերման դեպքում.

5) Հայաստանի Հանրապետության հետ անձի փաստացի կապը մշտապես կորցնելու դեպքում, եթե դա ուղղակիորեն հաստատվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով։

2. Կարգավիճակը դադարեցնելու մասին որոշումը պետք է լինի հիմնավորված և ենթակա լինի դատական ​​բողոքարկման:

Հոդված 13. Դատական ​​բողոք

Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն տալու մերժումը, կարգավիճակը երկարաձգելու մերժումը և կարգավիճակը դադարեցնելու որոշումը կարող են բողոքարկվել դատական ​​կարգով։

Գլուխ 4. Ներմուծման պաշտպանություն և հարակից փոփոխություններ

Հոդված 14. Հանձնման արգելքը

1. Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձը չի կարող հանձնվել օտարերկրյա պետության։

2. Անձի հանձնման անհնարինության դեպքում Հայաստանի Հանրապետության իրավասու մարմինները օրենքով սահմանված կարգով քննարկում են ներպետական ​​քրեական հետապնդման, քրեական գործի փոխանցման կամ միջազգային իրավական համագործակցության այլ ձևերի հարցը:

Հոդված 15. Փոփոխություններ «Օտարերկրացիների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում.

1. «Օտարերկրացիների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը լրացնել Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիությունը կարգավորող նոր գլխով։

2. Հստակեցնել կարգավիճակների ցանկը՝ ժամանակավոր, մշտական ​​և հատուկ կացության հետ մեկտեղ տրամադրելով նաև հատուկ քաղաքացիության կարգավիճակ։

3. Ապահովել հատուկ քաղաքացիություն ունեցող անձանց նկատմամբ ընդհանուր երաշխիքների, գրանցման ընթացակարգերի, փաստաթղթավորման և միջգերատեսչական տվյալների փոխանակման կիրառումը, եթե այլ բան նախատեսված չէ սույն օրենքով:

Հոդված 16. Ուժի մեջ մտնելը

Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության մեջ Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քաղաքացիություն նախատեսող փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելու հետ միաժամանակ։

Ինչպե՞ս է այս մոդելը տարբերվում գոյություն ունեցող հատուկ կացության կարգավիճակից:

Ինչ է տալիս քաղաքացիությունը գործնականում

Բացատրական նշում

Ինչու է սա հարմար պահուստային մոդել

Հատուկ քաղաքացիությունը քաղաքականապես ավելի պարզ է. այն անմիջապես չի պահանջում քաղաքացիության ողջ գաղափարի վերանայում, այլ լուծում է անվտանգ երկարաժամկետ ներկայության գործնական խնդիրը: Այս մոդելը հատկապես օգտակար է այն պետական ​​դերակատարների հետ բանակցություններում, ովքեր ցանկանում են ընդլայնել իրավունքները և պաշտպանությունը, սակայն ներկայումս զգուշանում են «ժամանակավոր քաղաքացիություն» տերմինից:

Ինչո՞ւ պետք է կարգավիճակը քաղաքացու նման լինի.

Նոր կարգավիճակը սովորական բնակության տեսակին չափազանց նմանեցնելը չի ​​լուծի խոցելիության սկզբնական խնդիրը: Հետևաբար, փաթեթն առաջարկում է հենց ընդլայնված կարգավիճակ, որտեղ հիմնական հատկանիշներն են երկարաժամկետ վերադարձի իրավունքը, վարչական անվտանգության բարձր աստիճանը, կարգավիճակի փաստաթուղթը և քաղաքացիության հստակ ուղին:

Ինչու է կարևոր դա չշփոթել քաղաքական իրավունքների հետ

Կարգավիճակի իմաստը անվտանգությունն ու ինտեգրումն է, այլ ոչ թե քաղաքական ինքնիշխանության վերաբաշխումը։ Ուստի, փաթեթը միտումնավոր չի ներառում ընտրական իրավունքը և չի փորձում փոխարինել լիարժեք քաղաքացիությանը, որտեղ խոսքը ժողովրդավարության և կառավարման մարմինների ձևավորման մասին է։

Ե՞րբ է պետության համար ավելի ձեռնտու ընտրել այս ճանապարհը։

1. Երբ քաղաքականապես դժվար է անմիջապես ժամանակավոր քաղաքացիության հանրաքվե անցկացնելը։
2. Երբ Ձեզ անհրաժեշտ է արագ պաշտպանված իրավական ռեժիմ ստեղծել արդեն իսկ Հայաստանում բնակվող վերաբնակիչների համար։
3. Երբ պետությունն ուզում է նախ կառույցը փորձարկել վարչական մակարդակով, հետո քննարկել սահմանադրական ընդլայնումը։
4. Երբ կարևոր է նվազագույնի հասցնել հանրային վախը քաղաքացիության հայեցակարգի անհապաղ ընդլայնումից: